Larry: Gonzalo Lira’nın Ukrayna Hapishanesindeki Ölümünde ABD Müdahale Etmedi

Podcast kaydının kaynak dili İngilizcedir. Bölümde adı yalnızca Larry olarak geçen konuk, Gonzalo Lira’nın Ukrayna’daki tutukluluğunu, ölümüne giden süreci ve ABD ile Ukrayna hükümetlerinin sorumluluğuna ilişkin iddiaları anlattı; sunucu ise tartışmayı ABD’nin uluslararası hukuk ve Ukrayna savaşı bağlamındaki konumuna bağladı.

Gonzalo Lira’nın çalışmaları ve Ukrayna savaşı

Programın başında sunucu, ABD’nin “köşeye sıkışıp sıkışmadığını” ve Lahey’deki International Criminal Court (Uluslararası Ceza Mahkemesi) bağlamında “suçlanmamış ortak komplocu” konumunda olup olmadığını sordu. Ancak bu tartışmaya geçmeden önce, ABD vatandaşı Gonzalo Lira hakkında konuşmak istediğini belirtti. Sunucu, Lira’yı “çalışmalarına birçok kişinin hayran olduğu” biri olarak tanımladı ve Amerikan hükümeti ile Ukrayna hükümetinin onun “Ukrayna hapishanesinde korkunç bir ölümle” ölmesine izin verdiğini söyledi.

Larry, Gonzalo Lira’yı internet üzerinden yayın yapan, farklı konularda konuşabilen ve izleyicinin ilgisini canlı tutabilen biri olarak anlattı. “Gonzalo, oturup çeşitli konular hakkında konuşabilme yeteneğine sahip bir internet figürüydü,” diyen Larry, onun özellikle Ukrayna savaşı üzerine yaptığı yayınlar sırasında dikkatini çektiğini belirtti. Kamera karşısında konuşmanın ve insanları ilgide tutmanın zor olduğunu söyleyen Larry, Lira’nın da bunu yapabildiğini ifade etti.

Larry’ye göre Lira’nın belirgin özelliklerinden biri, “muzip bir merak” ve yerleşik anlatılara meydan okuma isteğiydi. “İkonlara ve ortalıkta dolaşan diğer anlatılara meydan okumaktan korkmuyordu,” diyen Larry, onu Ukrayna savaşının ilk aylarında izlemeye başladığını söyledi. Bu dönemde, “Ghost of Kiev” olarak bilinen anlatının yaygın olduğunu hatırlattı. Larry, söz konusu anlatının altı Rus jetini düşürdüğü söylenen bir savaş pilotu etrafında kurulduğunu, fakat daha sonra bunun bir video oyunundan çıktığının anlaşıldığını savundu.

Larry ayrıca savaşın ilk döneminde Rus tanklarının imha edildiğine ilişkin çok sayıda görüntü ve iddianın dolaşımda olduğunu, bunların bazılarının istihbarat operasyonlarıyla bağlantılı olduğunu ileri sürdü. “Yok edilen tüm Rus tankları anlatılıyordu; ama bunların, kısmen ABD tarafından bazı Amerikan vatandaşlarının yardımıyla sahnelenen istihbarat operasyonları olduğu ortaya çıktı,” diyen Larry, Gonzalo Lira’nın bu tür anlatıları sorgulamada etkili olduğunu söyledi.

Biden yönetimine ve Ukrayna politikasına eleştiriler

Larry, Lira’nın Biden administration (Biden yönetimi) ve ABD’nin Ukrayna politikasına sert eleştiriler yönelttiğini aktardı. Ona göre Lira, Ukrainian government (Ukrayna hükümeti) hakkında da eleştirel konuşuyordu. Ancak Larry, Lira’nın yayınlarının Ukrayna’nın güvenliğini ya da ulusal çıkarlarını tehlikeye atmadığını savundu.

“Biden yönetimine ve ABD’nin Ukrayna politikasına karşı gerçekten sert bir eleştirmendi,” diyen Larry, Lira’nın buna rağmen Ukrayna açısından güvenlik riski oluşturacak bir davranışta bulunmadığını vurguladı. Larry bu noktada, Lira’nın eleştirilerinin özellikle Joe Biden, Victoria Nuland ve diğer bazı ABD’li yetkililere yöneldiğini söyledi.

Sunucu, Larry’ye Lira’nın nerede yaşayıp çalıştığını sordu. Larry, Lira’nın dünyayı dolaştıktan sonra Ukrayna’ya taşındığını, orada evlendiğini ya da en azından bir kadınla ilişki içinde olduğunu ve iki çocuğu bulunduğunu anlattı. Verdiği bilgiye göre Lira’nın 7 yaşında bir oğlu ve 10 yaşında bir kızı vardı.

Larry, Lira’nın yayınlarını bir apartman binasındaki dairesinden yaptığını belirtti. Bu ayrıntıyı, onun herhangi bir askeri ya da güvenlik açısından hassas bilgiyi açığa çıkarmadığı iddiasıyla birlikte aktardı. “Hiçbir zaman, şehrin ufkunu ya da dışarıyı gösterecek ve kullanılabilecek fotoğraflar göstermedi,” diyen Larry, Lira’nın yayınlarının Ukrayna güvenliğini riske sokmadığı görüşünü tekrarladı.

Tutuklamalar, hapishane iddiaları ve kaçış girişimi

Larry, Gonzalo Lira’nın iki kez tutuklandığını söyledi. İkinci tutuklamasında üç ya da dört ay hapiste kaldığını aktardı. Larry’nin anlatımına göre Lira daha sonra yaz aylarında serbest bırakıldı; Larry önce Temmuz sonu ya da ortası dedi, ardından bunun muhtemelen Ağustos olduğunu belirtti.

Serbest kaldıktan sonra Lira’nın Hungary (Macaristan) sınırına kaçmaya karar verdiğini anlatan Larry, bir gece kendisini aradığını söyledi. Ancak Larry’nin telefonu kapalıydı ve kendisi yatmıştı; bu nedenle görüşme gerçekleşmedi. “Beni geç bir saatte aradı; telefon kapalıydı, yatmıştım ve aramayı alamadım,” diyen Larry, Lira’nın durumunu konuşmak ve ne yapacağını değerlendirmek istediğini aktardı.

Larry, bir ya da iki gün sonra YouTube’da Lira’nın bir videosunun ortaya çıktığını söyledi. Bu videoda Lira’nın hapishanede başına gelenleri anlattığını belirtti. Larry’ye göre Lira, cezaevinde dövüldüğünü, kendisinden yaklaşık 70.000 dolar alındığını ve uygun tıbbi bakım alamadığını iddia ediyordu.

“Videoda hapishanede dövüldüğünü, yaklaşık 70.000 dolar gasp edildiğini ve doğru dürüst tıbbi bakım almadığını anlatıyordu,” diyen Larry, durumu “çok zor” olarak nitelendirdi. Lira’nın suçunun, Larry’nin ifadesiyle, bir podcast’te konuşmak ve Ukrayna’daki durum hakkında yorum yapmak olduğunu savundu. Larry, Lira’nın özellikle Joe Biden ve Victoria Nuland’ı eleştirmesinin hedef alınmasında rol oynadığını öne sürdü.

ABD hükümetinin müdahale etmediği iddiası

Larry’nin anlatımında en ağır eleştiri, ABD hükümetinin Lira’nın durumuna müdahale etmediği iddiasıydı. Lira’nın Macaristan sınırına geçmeye çalıştığını ancak başaramadığını söyleyen Larry, onun yeniden hapishaneye götürüldüğünü aktardı.

“Macaristan sınırından geçmeye çalıştı; başaramadı ve tekrar hapishaneye götürüldü,” diyen Larry, ABD hükümetinin bu süreçte kayda değer bir müdahalede bulunmadığını söyledi. “Hiçbir zaman ABD hükümeti anlamlı bir şekilde müdahale etmedi,” diye ekledi.

Bu bölümde Larry, Lira’nın ABD vatandaşı olmasına rağmen yeterli koruma görmediği görüşünü savundu. Sunucunun baştaki çerçevesi de bu iddiayı destekler nitelikteydi: Sunucu, Amerikan ve Ukrayna hükümetlerinin Lira’nın Ukrayna hapishanesinde ölmesine izin verdiğini söyledi. Ancak transcript içinde Lira’nın ölüm koşullarına, resmi açıklamalara ya da bağımsız doğrulamaya ilişkin ek ayrıntı verilmedi.

Programdaki anlatı, esas olarak Larry’nin kişisel tanıklığına, Lira ile olan bağlantısına ve Lira’nın yayımladığı videoda dile getirdiği iddialara dayanıyordu. Larry, Lira’nın Ukrayna güvenliğini tehlikeye atmadığını, asıl nedenin politik eleştirileri olduğunu savundu. Bu iddialar podcast içinde karşıt bir görüş ya da resmi yanıtla dengelenmedi.