Kimliği Belirtilmeyen Konuk: Netanyahu Sonrası İsrail’de Politikalar Değişmeyebilir
İngilizce kayıtta, adı belirtilmeyen bir sunucu ile adı belirtilmeyen bir konuk, Benjamin Netanyahu sonrası İsrail siyasetinin nasıl şekillenebileceğini tartışıyor. Bölüm, Netanyahu’nun görevden ayrılsa bile İsrail’in temel politikalarının değişip değişmeyeceği sorusu etrafında ilerliyor; konuk, krizin kişisel olarak Netanyahu’dan çok Siyonizmin “anakronik sömürgeci yapısı”ndan kaynaklandığını savunuyor.
Netanyahu Sonrası İsrail’de Politika Değişir mi?
Sunucu, tartışmayı Netanyahu’nun görevden gönüllü ya da zorunlu biçimde ayrılması ihtimaliyle açıyor. Ona göre yerine “daha hoş bir kişiliğe” ya da “daha uzlaşmacı bir ruha” sahip biri gelebilir; ancak temel politikalar neredeyse aynı kalacaktır. “Netanyahu görevden gönüllü ya da zorunlu şekilde ayrılsa bile, yerine belki daha hoş kişilikli, belki daha dostane ruhlu biri gelecek; ama politikalar neredeyse aynı olacak, öyle değil mi?” diye soran Sunucu, tartışmanın ana çerçevesini çizdi.
Konuk bu soruya büyük ölçüde katılıyor, ancak Netanyahu’nun İsrail açısından oynadığı rolü daha karmaşık biçimde tarif ediyor. Netanyahu’nun İsrail’in içinde bulunduğu pozisyondan sorumlu tutulduğunu, fakat aynı zamanda İsrail’e “çok zaman kazandırdığını” söylüyor. Konuğa göre Netanyahu yalnızca İsrail iç siyasetinde değil, ABD siyasetinde de derin etkiler yarattı.
“Netanyahu’nun, İsrail’in içinde bulunduğu konumdan sorumlu tutulmasına rağmen, aslında İsrail’e çok zaman kazandırdığını düşünüyorum,” diyen Konuk, Netanyahu’nun ABD’deki siyasi dengeler üzerindeki etkisini vurguladı.
ABD Siyaseti ve İsrail Lobisi
Konuk, Netanyahu’nun Biden yönetimini zayıflattığını, Kamala Harris’e zarar verdiğini ve Donald Trump’ı da yıprattığını ileri sürüyor. Ona göre Netanyahu, İsrail lobisi ve ABD’de İsrail adına faaliyet gösteren yapılar üzerinden derin bağlar kurdu. Bu bağların köklerini ise Netanyahu’nun 1980’ler ve 1990’lardaki rolüne bağlıyor.
Konuk, Netanyahu’nun o dönemde İsrail’in başlıca “hasbara” figürlerinden, yani propaganda savunucularından biri olduğunu belirtiyor. Bu konum sayesinde ABD’deki siyasi ağlarla güçlü ilişkiler kurduğunu savunuyor.
“Biden yönetimini devirdi; temelde Kamala Harris’in yıkımına yardım etti ve Donald Trump’ı da yıkıyor,” diyen Konuk, Netanyahu’nun ABD siyasetindeki etkisinin herhangi bir sonraki yönetimi de hedef alabilecek düzeyde olduğunu savundu.
Konuk ayrıca Netanyahu’nun Likud kontrolündeki İsrail devleti ile Cumhuriyetçi Parti arasında “eşi görülmemiş” bir ilişki kurduğunu söylüyor. Bu nedenle Netanyahu’nun değiştirilmesinin İsrail’e net bir çıkış yolu sunmayacağını belirtiyor.
Kriz Netanyahu Değil, Yapısal Bir Kriz
Konuğun temel argümanı, İsrail’in krizinin Netanyahu’nun kişiliğiyle sınırlı olmadığı yönünde. Ona göre sorun, Siyonizmin “anakronik sömürgeci yapısı”dır. Netanyahu’nun rolünü ise bu çelişkilerin üzerini örtmeye çalışmak olarak tanımlıyor.
“İsrail’in karşı karşıya olduğu kriz Netanyahu değil; kriz, Siyonizmin anakronik sömürgeci yapısıdır,” diyen Konuk, Netanyahu’nun bu yapısal çelişkileri geçici olarak gizlemeye çalıştığını ifade etti.
Bu nedenle Netanyahu sonrası dönemde daha ılımlı bir İsrail politikasının ortaya çıkacağı beklentisine karşı çıkıyor. Aksine, Netanyahu’nun yerine geçebilecek isimlerin de aynı çizgide, hatta bazı alanlarda daha sert pozisyonlarda olduğunu savunuyor.
Naftali Bennett İhtimali
Konuk, Netanyahu’nun yerine geçebilecek isimlerden biri olarak Naftali Bennett’i öne çıkarıyor. Bennett’in birçok açıdan Netanyahu’nun sağında konumlandığını söylüyor. Bennett’in İngilizceyi akıcı konuşan az sayıdaki İsrailli figürden biri olduğunu, başbakanlık için yarıştığını, California’da büyüdüğünü ve İsrail teknoloji sektörüyle yakın bağları bulunduğunu aktarıyor.
Ancak Konuk, Bennett’in aynı zamanda yerleşim hareketiyle güçlü biçimde uyumlu olduğunu vurguluyor. Bennett’in yakın zamanda Netanyahu’yu İran’ı içeriden istikrarsızlaştırmak için yeterince destek sağlamamakla suçladığını belirtiyor.
“Naftali Bennett birçok bakımdan kendisini Netanyahu’nun sağına yerleştiriyor,” diyen Konuk, Bennett’in İran’da rejim değişikliği yaratma konusunda kendisini daha etkili bir figür olarak sunduğunu açıkladı.
Gabi Ashkenazi ve Dahiya Doktrini
Konuğun değerlendirdiği bir diğer isim Gabi Ashkenazi. Konuk, Ashkenazi’yi Netanyahu’nun solunda konumlandırıyor; ancak onu da sert askeri doktrinlerle ilişkilendiriyor. Ashkenazi’nin “Dahiya doktrini” olarak bilinen orantısız güç kullanımı ve sivillere saldırı yaklaşımının entelektüel mimarı olduğunu iddia ediyor.
Konuk, Ashkenazi’nin 2006’daki İsrail saldırısında rol oynadığını ve bu saldırının Güney Beyrut’ta Dahiya olarak bilinen mahalleyi hedef aldığını söylüyor. Ayrıca Ashkenazi’nin 2008-2009 Gazze Şeridi saldırısı olan Operation Cast Lead’in de mimarı olduğunu belirtiyor.
“Gabi Ashkenazi, sözde Dahiya doktrininin, yani orantısız güç kullanımı ve sivillere saldırı yaklaşımının entelektüel yazarıdır,” diyen Konuk, merkez sol olarak görülen figürlerin de sert askeri geçmişlere sahip olduğunu savundu.
Benny Gantz ve Gazze
Konuk, Benny Gantz’ı da Netanyahu sonrası muhtemel figürler arasında anıyor. Gantz’ın popülerliğinin aynı düzeyde olmayabileceğini, ancak 2014 Gazze saldırısının mimarı olduğunu ileri sürüyor. Ayrıca Gantz’ın geçmişte Gazze’de kaç “terörist” öldürdüğü üzerinden kampanya yürüttüğünü söylüyor.
“Benny Gantz, 2014 Gazze saldırısının yazarıdır ve daha önce Gazze’de kaç ‘terörist’ öldürdüğü üzerinden kampanya yürütmüştür,” diyen Konuk, Netanyahu’ya alternatif görülen aktörlerin de benzer güvenlikçi çizgiler taşıdığını belirtti.
Sonuç: Netanyahu Sonrası Net Bir Çıkış Yok
Konuk, Netanyahu’nun ayrılmasının İsrail için bir çözüm üretmeyeceğini savunarak sözlerini tamamlıyor. Ona göre Netanyahu’dan sonra gelecek lider daha az tanınan, Cumhuriyetçi Parti ya da Demokrat Parti ile daha az bağı olan biri olabilir; fakat ideolojik olarak en az Netanyahu kadar sert olacaktır.
“Netanyahu’dan sonra İsrail için bir cevap olmayacak,” diyen Konuk, onun yerine gelecek kişinin “daha az tanınan, Cumhuriyetçi Parti ya da Demokrat Parti ile daha az bağlantılı, ama en az Netanyahu kadar faşist” olabileceğini ifade etti.
Netanyahu Sonrası İsrail Tartışması
Sunucu: Netanyahu görevden gönüllü ya da zorunlu şekilde ayrılsa bile, yerine belki daha hoş kişilikli, belki daha dostane ruhlu biri gelecek; ama politikalar neredeyse aynı olacak, öyle değil mi?
Konuk: Ben şunu söylüyorum: Netanyahu, İsrail’in içinde bulunduğu konumdan sorumlu tutulsa da aslında İsrail’e çok zaman kazandırdı. Biden yönetimini devirdi. Temelde Kamala Harris’in yıkımına yardım etti ve Donald Trump’ı da yıkıyor. Herhangi bir sonraki yönetimi de yıkabilir; çünkü İsrail lobisi ve ABD’de İsrail adına hareket eden aracılar üzerinden çok derin bağlar kurmayı başardı. Bunların gelişmesine de 1980’ler ve 1990’lardan itibaren, İsrail’in başlıca hasbara savunucusu ya da propagandacısı olarak kendisi yardımcı oldu.
Konuk: Likud kontrolündeki İsrail devleti ile Cumhuriyetçi Parti arasında eşi görülmemiş bir ilişki kurmayı başardı. Netanyahu’nun yerine başka birinin gelmesinin İsrail’e net bir cevap sunacağını sanmıyorum. İsrail’in karşı karşıya olduğu kriz Netanyahu değil. Kriz, Siyonizmin anakronik sömürgeci yapısıdır ve Netanyahu bu çelişkilerin üzerini örtmeye çalıştı.
Konuk: Ama yerine biri gelirse, bu kişi birçok bakımdan onun sağına konumlanan Naftali Bennett olabilir. Bennett akıcı İngilizce konuşan az sayıdaki figürden biri, başbakanlık için yarışıyor, California’da büyüdü, İsrail teknoloji sektörüyle yakın ilişkili; ama yerleşim hareketiyle de çok uyumlu.
Konuk: Yakın zamanda Netanyahu’ya saldırarak, İran’ı içeriden istikrarsızlaştırmak için yeterli desteği sağlamadığını söyledi ve İran’da rejim değişikliği yaratmak için daha etkili figürün kendisi olacağını belirtti.
Konuk: Netanyahu’nun solunda ise Gabi Ashkenazi gibi biri var. Ashkenazi, orantısız güç kullanımı ve sivillere saldırı anlamına gelen sözde Dahiya doktrininin entelektüel mimarıdır. Güney Beyrut’u, Dahiya olarak bilinen mahalleyi havaya uçuran 2006 İsrail saldırısını yönetti.
Konuk: Gabi Ashkenazi aynı zamanda Gazze Şeridi’ne yönelik 2008-2009 saldırısı Operation Cast Lead’in de mimarıydı. İşte merkez sol bu.
Konuk: Bir de Benny Gantz gibi başka figürler var. O kadar popüler olmayabilir; ama 2014 Gazze saldırısının mimarıdır ve daha önce kampanyasında Gazze’de kaç “terörist” öldürdüğünü anlatmıştı.
Konuk: Dolayısıyla evet, Netanyahu’dan sonra İsrail için bir cevap olmayacak. Hatta yerine, Cumhuriyetçi Parti ya da Demokrat Parti ile daha az bağı olan, daha az tanınan ama en az Netanyahu kadar faşist bir figür gelebilir.
